Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) vừa đưa toàn bộ 15 triệu cổ phiếu STL của Công ty cổ phần Sông Đà Thăng Long vào diện bị hạn chế giao dịch trên UPCoM. Nguyên nhân được HNX đưa ra là vốn chủ sở hữu trên báo cáo kiểm toán năm 2015 của công ty đã bị âm tới 2.206 tỷ đồng. Việc hạn chế sẽ chỉ được hủy bỏ khi doanh nghiệp khắc phục được việc thua lỗ hàng nghìn tỷ đồng nói trên. 

Đây là hệ quả sau một thời gian dài Sông Đà Thăng Long bị thua lỗ triền miên. Dù từng là một trong những cổ phiếu hấp dẫn trên thị trường với mức giá giao dịch xấp xỉ 90.000 đồng (năm 2010), song suốt cả năm nay, giá STL chỉ dao động quanh mức 2.000-4.000 đồng. 

Được thành lập từ cuối năm 2006 từ một chi nhánh của Công ty cổ phần Đầu tư - Phát triển Sông Đà, Công ty cổ phần Sông Đà Thăng Long hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh khai thác các dịch vụ về nhà ở, khu đô thị... Với xuất thân gia đình có nhiều người từng nắm giữ vai trò lãnh đạo tại những doanh nghiệp lớn trong ngành bất động sản, ở tuổi ngoài 30, ông Nguyễn Trí Dũng - Chủ tịch HĐQT Sông Đà Thăng Long khi đó được coi là một trong những doanh nhân trẻ, có "máu mặt" trên thị trường. 

Chỉ hơn vài tháng sau khi thành lập, STL khởi công Khu đô thị Văn Khê (Hà Đông, Hà Nội) - dự án đầu tay của đơn vị này, rộng gần 24ha gồm 6 tòa chung cư và gần 1.000 căn biệt thự, liền kề cùng các hạng mục hạ tầng khác như trung tâm thương mại, trường học.... Không lâu sau đó, tháng 9/2008, cổ phiếu của doanh nghiệp được niêm yết trên sàn Hà Nội với mã STL và nhanh chóng trở thành mã được giới đầu tư săn đón. Cùng lúc, doanh nghiệp khởi công tổ hợp Usilk City, gồm 13 khối chung cư cao cấp 25-50 tầng với trên 3.000 căn hộ, diện tích 9,2ha. Tổng mức đầu tư của dự án được công bố cũng lên tới 10.000 tỷ đồng mặc dù khi đó vốn điều lệ của doanh nghiệp chỉ là 150 tỷ. Dự án cũng được kỳ vọng sẽ là điểm nhấn, thay đổi bộ mặt của quận mới Hà Đông.

Thời kỳ phát triển đỉnh cao của STL là vào năm 2008 - 2010, công ty đầu tư hơn 20 dự án bất động sản, vật liệu xây dựng… trải khắp từ Bắc vào Nam như Hà Nội, Hòa Bình, Lâm Đồng, Nha Trang, Phú Yên, TP HCM. Khi đó, Sông Đà Thăng Long là một tên tuổi khá đình đám trong ngành bất động sản bởi tuy mới thành lập nhưng đã được giao làm chủ đầu tư những dự án lớn ở nhiều tỉnh, thành. 

Đó cũng là nguyên nhân khiến dự án Usilk City trở thành một trong những dự án gây sốt trên thị trường Hà Nội những năm 2008-2010. Thậm chí, có thời điểm thị trường “nóng”, chỉ trong vòng một tháng, giá nhà tại dự án đã được chủ đầu tư tăng tới 3 lần. Chủ đầu tư cam kết bàn giao các căn hộ trong năm 2012-2013. 

Tuy nhiên, từ năm 2011, khi thị trường bất động sản chao đảo, hoạt động của STL bắt đầu bộc lộ những điểm yếu. Các dự án của doanh nghiệp tuy đã huy động tiền của khách hàng nhưng không thể triển khai đúng tiến độ. Suốt từ cuối năm 2012, hàng trăm khách hàng mua dự án Usilk City nhiều lần gửi đơn tới các cơ quan quản lý kêu cứu về tình trạng "đắp chiếu" và không bàn giao đúng tiến độ mặc dù chủ đầu tư đã huy động của khách hàng hơn 4.000 tỷ đồng. Việc khiếu kiện đến nay vẫn chưa kết thúc. 

Không riêng Usilk City, nhiều dự án khác của Sông Đà Thăng Long cũng dang dở như Dragon Pia, Cồn Tân Lập, Uplaza (Nha Trang), Trương Đình Hội II (TP HCM)…

Báo cáo tài chính đã được kiểm toán các năm cho thấy, doanh thu của Sông Đà Thăng Long sụt giảm mạnh từ mức 2.017 tỷ đồng (năm 2010) xuống còn một phần mười những năm sau đó. Đặc biệt, cả năm 2015 thì con số này chỉ đạt chưa đầy 30 tỷ. 

Ở giai đoạn đỉnh cao, STL từng đạt những con số doanh thu khủng nhưng lợi nhuận sau thuế lại khá khiêm tốn khi chưa năm nào đạt trên 70 tỷ đồng. Tuy nhiên, con số lợi nhuận dương cũng chỉ được Sông Đà Thăng Long duy trì đến hết năm 2011, còn khoảng thời gian sau đó là những năm dài lỗ triền miên và số lỗ ngày càng lớn. Sau thời gian dài kinh doanh bết bát, giữa năm 2013, cổ phiếu STL bị yêu cầu hủy niêm yết trên HNX do lỗ lũy kế tính đến giữa năm 2012 (176 tỷ đồng) lớn hơn vốn điều lệ thực góp là 150 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2015, khoản lỗ lũy kế của doanh nghiệp này lên tới gần 2.400 tỷ đồng. 

Doanh thu sụt giảm, lợi nhuận liên tục ở mức âm, song các khoản vay của Sông Đà Thăng Long lại tăng với tốc độ phi mã, đặc biệt là nợ ngắn hạn. Cuối năm 2015, nợ phải trả của đơn vị này là hơn 7.220 tỷ đồng, trong đó riêng nợ ngắn hạn vào khoảng 5.800 tỷ. Như vậy, trung bình mỗi cổ phiếu của Sông Đà Thăng Long phải "cõng" trên vai khoản nợ lên tới trên 481.000 đồng. 

Từ khi bước chân vào thị trường chứng khoán, duy nhất năm 2010 doanh nghiệp trả cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 20% mệnh giá. Các năm sau, doanh nghiệp không chia cổ tức do kinh doanh thua lỗ kéo dài. Nghĩa vụ với Nhà nước cũng không được thực hiện khiến Sông Đà Thăng Long liên tục có trong danh sách nợ thuế.  

Chia sẻ với VnExpress, ông Nguyễn Trí Dũng từng thừa nhận nguyên nhân của tình trạng kinh doanh lao dốc là công ty đã đầu tư dàn trải khi phát triển các quỹ đất khác để kỳ vọng tương lai còn "hoành tráng" hơn. Thị trường bất động sản gặp khó khiến "ước mơ không được thỏa mãn".

Tuy nhiên, một chuyên gia tài chính nhận định, nguyên nhân chính khiến STL "sa lầy" là do tiềm lực tài chính yếu, chủ yếu trông chờ tiền huy động từ khách hàng hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính để theo đuổi những dự án lớn. "Rất nhiều doanh nghiệp bất động sản gặp khó trong giai đoạn khủng hoảng nhưng họ vẫn vực dậy được, còn Sông Đà Thăng Long thì càng ngày càng sa sút", vị này nhận định. 

2 năm gần đây, để cứu vãn tình hình, STL đã bán hoặc hoãn triển khai một số dự án, công trình để thu hồi vốn, cơ cấu lại các khoản nợ. Trong Đại hội cổ đông thường niên vừa được tổ chức sau nhiều lần hoãn, STL đặt mục tiêu doanh thu 330 tỷ đồng, gấp 11 lần so với mức thực hiện năm 2015. Con số lợi nhuận được bỏ ngỏ. 

Tuy nhiên, theo chuyên gia, để tìm một lối thoát cho Sông Đà Thăng Long là rất bế tắc bởi tình hình tài chính của doanh nghiệp rất xấu nên khó có thể huy động vốn từ các tổ chức tín dụng, chi phí tài chính từ các khoản nợ cũ lớn, khách hàng mất niềm tin nên sẽ không tiếp tục nộp tiền... 

Trong ngày 6/7, thị trường đã chứng kiến nhiều người tìm đến các tiệm vàng để giao dịch, trong đó lượng khách mua vào chiếm đa số - điều hiếm thấy trong suốt mấy năm giao dịch trầm lắng vừa qua. Một khách hàng tên Mai hớn hở len khỏi đám đông, miệng cười tươi rói khoe với bạn rằng đang chờ ở trụ sở Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn mua vàng. Sau khoảng chục phút chờ đợi, cuối cùng chị đã mua được 10 lượng. Và đó cũng là lúc vàng miếng SJC đạt 40 triệu đồng - lập kỷ lục về giá kể từ tháng 6/2013.

Tuy nhiên, chị Mai không ngờ là mức đỉnh này chẳng giữ được bao lâu và nhanh chóng quay đầu giảm mạnh khoảng 2,8 triệu đồng trong ngày giao dịch 7/7, đưa giá bán ra của nhà vàng vào cuối ngày về sát 37,2 triệu đồng, còn mua vào là 36,7 triệu đồng. Điều này có nghĩa là chỉ trong vòng 24 tiếng, nếu chị Mai bán lại sẽ bị lỗ đến 3,3 triệu đồng một lượng, tức mất 33 triệu đồng cho 10 cây vàng.

Chạy theo cơn lốc vàng trong ngày 6/7 có lẽ không chỉ chị Mai mà còn nhiều nhà đầu tư vàng "nghiệp dư" khác đã bung tiền mua ngay lúc giá ở mức đỉnh 40 triệu đồng để rồi giờ đây phải cay đắng do giá giảm quá nhanh.

Chị Hương Giang, quận 6, TP HCM tính toán, 4 cây vàng mà chị mua tại thời điểm lúc 15h hôm 6/7 (giá khoảng 39,5 triệu đồng) thì giờ đã lỗ tới hơn 11 triệu đồng. "Với người giàu, số tiền kia chẳng thấm vào đâu nhưng vợ chồng tôi công chức sống nhờ vào lương, làm gì ra chừng ấy tiền trong một ngày", chị than thở.

Tại Hà Nội, tầm 10h sáng ngày 7/7, người phụ nữ tầm 50 tuổi đeo khẩu trang kín bưng đứng lấp ló trước cửa hàng vàng của Bảo Tín Minh Châu trên phố Trần Nhân Tông, Hà Nội. Bà tần ngần nửa muốn bước vào, nửa không nên cứ hỏi nhân viên bảo vệ giá vàng bây giờ bao nhiêu. Bà kể, hôm qua cháu trai vừa mua 12 cây  đúng lúc giá gần 40 triệu nên giờ nghe tin giá giảm xuống còn hơn 36 triệu đồng (giá mua vào) mà tiếc ngẩn ngơ. "Hôm qua thấy nó mua, tôi còn định sáng nay cũng ra mua một chỉ tích trữ mà đến đây lại thấy mọi người đi bán nhiều hơn nên cũng hoảng", bà thành thật nói.

Trong khi đó, những người mua vàng thời điểm trước đây ở mức thấp nhưng chưa kịp bán ngay lúc vàng ở mức cao cũng không giấu vẻ tiếc nuối. Bên trong cửa hàng Bảo Tín Minh Châu là một dãy dài xếp từ cửa ra vào kéo lên trên tầng 2 - khu vực giao dịch vàng miếng. Sau 10h, khi nhân viên ở đây thông báo chỉ ưu tiên ai mua vàng được lên tầng 2 trước, những người bán sẽ phải xếp hàng và thậm chí, bán ra trên 2 cây sẽ không được trả tiền mặt ngay do "hết ngân quỹ".

Nghe thông tin này, chị Ngọc, đang tính bán gần chục cây vàng đã mua từ cuối tháng trước giá 33,6 triệu càng thêm sốt ruột. "Nếu xếp hàng chờ lâu, đến khi được bán khéo giá lại giảm thêm nữa. Từ sáng ở nhà xem mạng giá mới 39 triệu mà đến nơi đã còn hơn 37 triệu", chị nói.

Trong khi đó, với các nhà vàng, hai ngày qua được xem như "bội thu" một cách bất ngờ sau thời gian dài thị trường im ắng. Như tại Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI, trong ngày 6/7 đã bán ra 1.400 lượng vàng, mua vào 900 lượng với mức giá cao khoảng 38-39 triệu đồng. Sang ngày 7/7, đại diện doanh nghiệp này cho biết một tiếng đầu khi giá mới giảm nhẹ lượng khách mua vào vẫn đông nhưng sau đó người bán kéo đến ùn ùn. Chỉ từ sáng đến trưa, hệ thống này đã mua vào gần 1.000 lượng, với mức giá trung bình khoảng 36,7-37 triệu đồng.

Như vậy, nếu chỉ tính riêng khoản tiền hưởng chênh lệch giữa giá mua và bán một triệu đồng mỗi lượng trong ngày 6/7 thì với 900 lượng (bán ra - mua vào cùng ngày), doanh nghiệp này đã thu vào hơn 900 triệu đồng. Còn với ngày 7/7, chỉ trong buổi sáng đã thu mua gần 1.000 lượng với mức giá quanh 37 triệu đồng, tức là thấp hơn so với bán ra hôm qua 2-3 triệu đồng một lượng thì doanh nghiệp cũng lãi kha khá.

Tương tự, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC trong hai ngày 6 và 7/7 cũng ghi nhận tổng lượng giao dịch hơn 3.000 lượng - con số khá lớn sau thời gian dài đìu hiu. Còn tại PNJ, đại diện doanh nghiệp cho biết trong hai ngày qua, tổng lượng mua và bán lên đến tầm 1.100 lượng, tăng gấp nhiều lần so với những ngày bình thường trước đó.

"So với các ngày trước đây, lượng giao dịch tăng gấp đôi thậm chí 2,5 lần. Cuối ngày hôm qua khi gần đóng cửa vẫn có khách xin mua thêm. Mọi người kéo đến phần lớn do tâm lý đám đông, khi chênh lệch trên 2 triệu đồng vẫn đi mua rồi khi giá giảm lại ùn ùn đi bán", đại diện DOJI cho biết thêm.

Các chuyên gia nhận định, ngày 6/7 đã có sự khan hiếm giả tạo, đẩy giá vàng trong nước lên cao hơn so với giá thế giới trong vòng một tuần qua. Việc chênh lệch giá vàng giữa mua vào và bán ra giãn rộng, theo ông Trần Thanh Hải, Tổng giám đốc Công ty vàng Việt Nam - VGB thì các doanh nghiệp đã đẩy rủi ro về phía người dân vì giá mua và giá bán cách nhau cả triệu đồng một lượng, nên khi mua vào, khách hàng coi như đã chấp nhận lỗ một triệu đồng và phải chờ giá tăng bằng hoặc hơn mức này mới bán được. Trong khi đó, chênh lệch cao lại giúp các cơ sở kinh doanh vàng kiếm lời.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, Nhà nước không cần phải quản lý mức chênh lệch này vì sau khi doanh nghiệp mua vàng và tung ra thị trường, khi đó thị trường lên thì giá lên, thị trường xuống thì giá xuống và ắt sẽ tự điều chỉnh về mức cân bằng.

Một chuyên gia nhiều năm trong lĩnh vực vàng phân tích, Ngân hàng Nhà nước có thể độc quyền nhập khẩu vàng chứ không nên quản lý giá trần bán vàng. Đây là điều nên làm để tránh việc chỉ đạo cứng nhắc hoặc làm mất giá thị trường. Nếu Ngân hàng Nhà nước áp giá bán, khi giá vàng tăng, nhà điều hành buộc phải tung vàng ra bán với giá thấp hơn. Điều đó còn nguy hiểm hơn.

"Còn hiện nay người dân có quyền lựa chọn. Đó là quyền mua hoặc là từ chối. Nếu thấy rẻ thì mua vào, đắt thì không mua nữa, còn ai muốn đầu cơ, lướt sóng thì phải chấp nhận xác suất rủi ro 50:50", vị này nói.

Hôm 6/7, dù giá thế giới chững lại nhưng giá vàng trong nước tăng hàng giờ với mức điều chỉnh cả triệu đồng khiến các doanh nghiệp cũng mạnh tay giãn biên độ mua bán để hạn chế rủi ro. Theo đó, đầu ngày, chênh lệch dao động quanh 400.000 đồng, sau đó nâng lên 700.000 đồng lúc cuối buổi trưa và chính thức chạm một triệu đồng vào giữa buổi chiều cho đến khi chốt ngày.

Còn hôm 7/7, giá trong nước lại giảm ngược chiều quốc tế, biên độ mua bán cũng dần co hẹp lại, về cuối ngày duy trì quanh 600.000 đồng mỗi lượng. Các doanh nghiệp đều lý giải họ nới rộng mức chênh lệch để chủ động phòng ngừa rủi ro trước những biến động khó lường của thị trường.

Trước những cơn sốt - lạnh của giá vàng, Ngân hàng Nhà nước cũng đã lên tiếng và cho rằng, biến động thị trường vừa qua chỉ là nhất thời, chưa có xu hướng rõ ràng. Những thông tin đa chiều từ thị trường thế giới đã tác động đến tâm lý trong nước. Nhiều chuyên gia liên tục cảnh báo các nhà đầu tư và người dân nên thận trọng để tránh bị thua thiệt. "Do vậy, người dân cần hết sức bình tĩnh trong mọi quyết định mua, bán của mình, tránh những rủi ro không đáng có gây thiệt hại cho bản thân như giai đoạn trước đây", lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo.